Systemy do badań pęcherzykowych składają się z przezroczystego zbiornika wodnego, w którym badana próbka jest całkowicie zanurzona i może być kontrolowana przez testera ze wszystkich stron w poszukiwaniu unoszących się pęcherzyków powietrza, tj. nieszczelności. Idealnym rozwiązaniem jest zastosowanie uchwytów umożliwiających przytrzymanie próbki pod wodą w czasie tego procesu.
Test pęcherzykowy działa tym lepiej, im wyższe jest ciśnienie w badanym obiekcie w porównaniu
z ciśnieniem otoczenia. Zauważalne strumienie pęcherzyków powietrza unoszą się wtedy z punktów nieszczelności na powierzchnię wody. Przy różnicy ciśnień rzędu kilku mbar napięcie powierzchniowe wody opóźnia lub uniemożliwia tworzenie się pęcherzyków. Badane elementy lub komponenty są zatem poddawane ciśnieniu sprężonego powietrza w celu sprawdzenia wycieków wody. I odwrotnie, możliwe jest również obniżenie ciśnienia otoczenia w komorze wodnej: W uszczelnianej komorze wodnej przestrzeń powietrzna nad wodą jest w tym celu opróżniana.
W celu zapewnienia kontrolowanego procesu testowania, należy określić i utrzymać równą wartość dla zwiększania ciśnienia lub opróżniania gazu, jak również czasu testowania pod wodą. Kontrola wzrokowa i uwaga osoby przeprowadzającej test ma kluczowe znaczenie: musi ona zauważyć unoszące się pęcherzyki powietrza i w ten sposób może określić położenie nieszczelności na badanym elemencie.
Systemy kontroli szczelności z użyciem gazu śladowego są dostępne do wyrywkowego testowania próbek oraz jako w pełni zautomatyzowane urządzenia liniowe do kontroli całej produkcji. Jeden lub kilka obiektów badania umieszcza się w komorze, następnie wytwarza się próżnię, a gaz śladowy wydostający się z nieszczelności jest wykrywany przez czujniki.
Produkty spożywcze lub medyczne pakowane w zmodyfikowanej atmosferze są testowane głównie pod kątem ulatniającego się gazu CO2. Gaz ten jest stosowany w wielu opakowaniach jako element gotowej zmodyfikowanej atmosfery gazowej. Inaczej jest w przypadku elementów lub grup komponentów, które muszą być celowo aplikowane z gazem śladowym. W przypadku najsurowszych wymogów szczelności, hel lub wodór służą jako gazy śladowe, które dzięki niewielkim rozmiarom cząsteczek są w stanie przedostać się przez nawet najmniejsze nieszczelności. W przypadku opakowań do żywności tak dokładny test jest rzadko konieczny. Ponadto dodatkowo wprowadzony wodór utrudnia analizę modyfikowanej atmosfery na obecność resztek tlenu.
Próba szczelności z użyciem gazu śladowego może być bardzo łatwo zautomatyzowana i obejmuje również cyfrową dokumentację przebiegu kontroli. Kontrola jakości jest przeprowadzana niezależnie od ludzkiego inspektora i jest całkowicie poddana standaryzacji. Czujniki dostarczają wartości pomiarowe, na podstawie których można określić dokładny stopień nieszczelności.